1️⃣ Đồng hóa là gì?
Đồng hóa là không đồng nhất.
Đồng hóa là khi ta nhận một hiện tượng đang xảy ra làm “tôi”.
Nó rất đơn giản, rất quen, đến mức ta không nhận ra mình đang làm gì.
Ví dụ:
-
Có một ý nghĩ → “Tôi đang nghĩ”
-
Có một cảm xúc buồn → “Tôi buồn”
-
Có một cơn sợ → “Tôi sợ”
-
Có một suy nghĩ tiêu cực → “Tôi là người tiêu cực”
👉 Ở đây, không chỉ có:
-
ý nghĩ
-
cảm xúc
-
trạng thái
Mà còn có một hành động rất nhỏ, rất nhanh:
Ta ký tên mình vào đó.
Ý nghĩ thì vô thường,
cảm xúc thì đến–đi,
nhưng chữ ký thì làm cho mọi thứ trở thành “chuyện của tôi”.
Khổ không phải vì có buồn,
mà vì ta trở thành người buồn. 👉 Lấy cái đang xảy ra làm “tôi”.
-
ý nghĩ / cảm xúc = hiện tượng
-
“tôi” = cái bị kéo vào làm một
👉 Đó gọi là đồng hóa.
2️⃣ Đồng hóa xảy ra bằng cách nào?
Điều quan trọng cần nói rõ:
👉 Không ai cố ý đồng hóa.
👉 Nó xảy ra tự động.
Vì từ nhỏ, ta được dạy:
-
Nghĩ gì → là mình
-
Cảm gì → là mình
-
Phản ứng gì → là mình
Không ai dạy ta rằng:
“À, đây chỉ là một hiện tượng đang đi qua tâm.”
Nên khi một trạng thái xuất hiện, ta lập tức đứng vào trong nó.
Giống như:
-
mưa rơi → ta nói “tôi đang ướt”
-
mà không nhận ra: chỉ có mưa, chỉ có ướt
3️⃣ Vì sao không nên đồng hóa?
Không phải vì đồng hóa là sai.
Mà vì đồng hóa tạo ra khổ một cách không cần thiết.
🔹 1. Đồng hóa làm hiện tượng trở nên nặng
Một ý nghĩ thoáng qua thì rất nhẹ.
Nhưng khi đồng hóa:
-
nó thành câu chuyện
-
thành lịch sử
-
thành bản ngã
-
thành “vấn đề của tôi”
👉 Một ý nghĩ 3 giây
có thể kéo thành khổ 3 ngày.
🔹 2. Đồng hóa làm ta mất tự do
Khi đã đồng hóa:
-
ý nghĩ ra lệnh → ta làm theo
-
cảm xúc dẫn đường → ta bị kéo đi
-
phản ứng xảy ra → ta tin đó là mình
Không có khoảng cách.
Không có người thấy.
Chỉ có bị sống thay.
🔹 3. Đồng hóa khiến ta tu hoài mà vẫn mệt
Rất nhiều người tu nhưng vẫn khổ vì:
-
đồng hóa với “người tu”
-
đồng hóa với “người đang tỉnh”
-
đồng hóa với “người phải làm đúng”
👉 Cái ngã cũ rơi
👉 cái ngã mới tinh vi hơn xuất hiện
Khổ không giảm,
chỉ đổi hình dạng.
4️⃣ Không đồng hóa là gì? (và không phải là gì)
Không đồng hóa ≠ không có ý nghĩ / cảm xúc
Mà là:
👉 Ý nghĩ có, cảm xúc vẫn có, vẫn biết vui, biết buồn, biết nghĩ nhưng không bị nhận làm mình.
Ví dụ:
-
Buồn đang có → biết buồn đang có
-
Ý nghĩ chạy → biết ý đang chạy
Không thêm:
-
“tôi”
-
“của tôi”
-
“do tôi”
👉 Hiện tượng vẫn xảy ra
👉 Nhưng không còn sự nhập vai
Không đồng hóa KHÔNG phải là:
-
đè nén cảm xúc
-
xua đuổi ý nghĩ
-
làm cho tâm trống
-
tạo một người quan sát gồng gánh
👉 Tất cả những cái đó đều là làm thêm.
Không đồng hóa chỉ là:
Không ký tên vào những gì đang xảy ra.
Ví dụ:
-
Buồn đang có → biết buồn đang có
-
Sợ đang khởi → biết sợ đang khởi
-
Ý nghĩ chạy → biết ý đang chạy
Không cần thêm câu:
-
“tôi đang…”
-
“của tôi…”
-
“do tôi…”
👉 Hiện tượng vẫn y nguyên.
👉 Chỉ là không bị nhận làm mình.
5️⃣ Điều gì xảy ra khi không còn đồng hóa?
🔹 1. Khổ giảm rất tự nhiên
Không phải vì đời bớt sóng.
Mà vì sóng không còn là “tôi”.
Buồn vẫn đến.
Nhưng không còn ai chìm trong buồn.
🔹 2. Tâm trở nên nhẹ mà không cần cố
Không cần giữ tỉnh.
Không cần nhắc mình quan sát.
Không cần làm gì cho đúng.
Vì:
Không có ai đứng đó để làm nữa.
🔹 3. Trí tuệ phát sinh rất bình thường
Không phải là hiểu thêm điều gì cao siêu,
mà là:
-
thấy rõ hơn
-
phản ứng chậm hơn
-
lựa chọn sáng hơn
👉 Vì không còn bị đồng hóa kéo đi trước khi kịp thấy.
6️⃣ Thành tựu lớn nhất không phải là “tỉnh”, mà là “không bị sống thay”
Then chốt:
Vọng tưởng không làm ta khổ.
Đồng hóa với vọng tưởng mới làm ta khổ.
Khi không còn đồng hóa:
-
vọng tưởng → chỉ là vọng tưởng
-
cảm xúc → chỉ là cảm xúc
-
đời sống → vẫn diễn ra
Nhưng:
Không còn ai bị cuốn làm nhân vật chính trong mọi chuyện.
7️⃣ Tóm lại:
Không đồng hóa không phải là làm thêm điều gì,
mà là bớt ký tên vào những gì đang xảy ra.
Khi chữ ký rút lại,
mọi thứ tự nhẹ.
